Key Points
- แนวทางตัวอย่างของ กทม. สำหรับสำนักงานใช้สีเขียวกับขยะอินทรีย์ สีเหลืองกับขยะรีไซเคิล สีน้ำเงินกับขยะทั่วไป และสีส้มกับขยะอันตราย
- อ่านฉลากหน้าถังทุกครั้ง เพราะสีและระบบรับขยะอาจต่างกันตามอาคารหรือพื้นที่
- เทของเหลวออก ทำวัสดุรีไซเคิลให้สะอาดและแห้งก่อนแยก
- เก็บถ่านไฟฉาย หลอดไฟ สารเคมี และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์แยกจากขยะทั่วไป
ขยะชิ้นเดียวที่ทิ้งผิดถังอาจทำให้วัสดุรีไซเคิลปนเปื้อน หรือทำให้เศษอาหารกับของเสียอันตรายเข้าสู่ระบบจัดการที่ไม่เหมาะสม จุดเริ่มต้นของการแก้ปัญหาอยู่ใกล้ตัวกว่าที่คิด เพียงรู้ว่าขยะแต่ละชนิดควรแยกอย่างไรและต้องเตรียมก่อนทิ้งหรือไม่
ภาพจำถังสี่สีช่วยให้เริ่มคัดแยกได้ง่าย แต่สีไม่ได้รับประกันว่าทุกพื้นที่จะใช้ความหมายตรงกัน บทความนี้อ้างอิงตัวอย่างการแยกขยะในสำนักงานของกรุงเทพมหานคร พร้อมอธิบายชนิดขยะและข้อควรตรวจจากป้ายของหน่วยงานที่รับเก็บ
หลักสำคัญมีสามข้อ ได้แก่ แยกตามประเภท ไม่ปล่อยให้ของเปียกปนกับวัสดุแห้ง และไม่ทิ้งขยะอันตรายรวมกับขยะทั่วไป เมื่อทำเป็นขั้นตอนในบ้านหรือที่ทำงาน การส่งต่อขยะไปยังจุดรับและระบบจัดการที่เหมาะสมจะทำได้สะดวกขึ้น
รู้จักขยะ 4 ประเภทก่อนเลือกถัง
ก่อนมองหาสีถัง ให้เริ่มจากสิ่งของในมือว่าเป็นเศษอาหาร วัสดุที่นำกลับมาใช้ประโยชน์ได้ ขยะที่ปนเปื้อนหรือไม่มีจุดรับรีไซเคิล และของเสียที่มีสารหรือชิ้นส่วนซึ่งต้องจัดการเป็นพิเศษ การแยกตามชนิดช่วยลดความสับสนเมื่อถังในแต่ละสถานที่มีสีไม่เหมือนกัน
คู่มือจากกรุงเทพมหานครยกตัวอย่างการคัดแยกขยะในสำนักงานเป็นสี่กลุ่ม อ่านรายละเอียดได้จาก แนวทางแยกขยะในสำนักงานของกรุงเทพมหานคร
- ถังสีเขียวสำหรับขยะอินทรีย์
- ถังสีเหลืองสำหรับขยะรีไซเคิล
- ถังสีน้ำเงินสำหรับขยะทั่วไป
- ถังสีส้มสำหรับขยะอันตราย
สีจึงเป็นเครื่องช่วยจำ ไม่ใช่สิ่งทดแทนฉลากหรือวิธีเก็บขนของพื้นที่นั้น หากถังมีข้อความกำกับ ให้ใช้ข้อความเป็นหลัก โดยเฉพาะจุดทิ้งในอาคารสำนักงาน โรงเรียน คอนโดมิเนียม และพื้นที่สาธารณะที่อาจมีระบบเฉพาะ
ถังสีเขียวสำหรับเศษอาหารและขยะอินทรีย์
เศษผัก เปลือกผลไม้ และเศษอาหารจากการเตรียมมื้ออาหารเป็นตัวอย่างของขยะอินทรีย์ที่มักแยกไว้ในถังสีเขียวตามแนวทางสำนักงานของ กทม. ขยะกลุ่มนี้มีความชื้นและย่อยสลายได้ จึงควรแยกออกจากกระดาษ พลาสติก และภาชนะที่ต้องการส่งรีไซเคิล
ก่อนนำไปทิ้ง ควรสะเด็ดน้ำแกงและของเหลว ลดการปนเปื้อนในถัง และปิดภาชนะให้เรียบร้อย การจัดการต่อจากจุดรวบรวมขึ้นกับระบบของแต่ละพื้นที่ เช่น การนำไปทำปุ๋ยหรือส่งต่อให้หน่วยงานที่ดูแลขยะอินทรีย์
การแยกเศษอาหารตั้งแต่ต้นทางช่วยให้วัสดุแห้งไม่เปื้อนและจัดเก็บได้สะอาดขึ้น หากจุดทิ้งไม่มีถังสีเขียว ให้ตรวจป้ายหรือสอบถามผู้ดูแลก่อนนำไปใส่ถังอื่น เพราะบางพื้นที่จัดเก็บเศษอาหารแยกจากขยะทั่วไปโดยตรง
แยกให้ถูกตั้งแต่ต้นทาง เพื่อให้ขยะแต่ละชนิดไปต่อในระบบที่เหมาะสม
ถังสีเหลือง น้ำเงิน และส้มใช้ต่างกันอย่างไร
ถังสีเหลืองในแนวทางดังกล่าวใช้กับขยะรีไซเคิล เช่น กระดาษลัง ขวดพลาสติก ขวดแก้ว และกระป๋องโลหะ วัสดุเหล่านี้ควรเทของเหลวออก ทำความสะอาดคราบอาหารเท่าที่จำเป็น และผึ่งให้แห้งก่อนรวบรวม เพื่อไม่ให้สิ่งสกปรกทำให้วัสดุอื่นปนเปื้อน
ถังสีน้ำเงินใช้กับขยะทั่วไปที่เปื้อนหรือไม่มีช่องทางรีไซเคิลตามระบบของจุดนั้น ตัวอย่างในคู่มือ กทม. มีถุงหรือกล่องอาหารที่ยังมีคราบ ซองขนม และกระดาษทิชชู วัสดุชนิดเดียวกันอาจจัดต่างกันได้เมื่อสภาพหรือข้อกำหนดของผู้รับเก็บเปลี่ยนไป
ถังสีส้มใช้กับขยะอันตรายในแนวทางสำนักงานของ กทม. ตัวอย่างมีถ่านไฟฉาย หลอดไฟ ตลับหมึก ภาชนะสารเคมี ยาหรือเครื่องสำอางหมดอายุ รวมถึงอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์บางชนิด เช่น โทรศัพท์มือถือและแบตเตอรี่สำรอง ควรแยกเก็บและนำไปยังจุดรับที่ระบุสำหรับขยะกลุ่มนี้
อย่าเทสารเคมีลงท่อ อย่าเจาะหรือบีบภาชนะที่ยังมีสารตกค้าง และอย่าวางหลอดไฟหรือของมีคมปะปนกับเศษอาหาร หากไม่แน่ใจว่าสิ่งของอยู่ในกลุ่มใด ให้ดูคำแนะนำของจุดรับก่อนทิ้งแทนการเดาจากสีเพียงอย่างเดียว
เตรียมขยะก่อนทิ้งอย่างไรให้แยกได้จริง
ผังสีตัวอย่างของ กทม. ใช้เขียวกับขยะอินทรีย์ เหลืองกับรีไซเคิล น้ำเงินกับขยะทั่วไป และส้มกับขยะอันตราย
จัดภาชนะหรือถุงแยกตามประเภทที่มีจุดรับในบ้าน ไม่จำเป็นต้องเริ่มด้วยถังจำนวนมาก อาจติดป้ายชื่อกลุ่มขยะไว้หน้าภาชนะ เพื่อให้สมาชิกในบ้านแยกได้ตรงกันและลดการทิ้งผิดถัง
ขวดและบรรจุภัณฑ์ที่จะส่งรีไซเคิลควรเทของเหลวออก แยกเศษอาหาร และทำให้แห้งก่อนนำไปเก็บรวม หากมีหลายวัสดุประกอบกัน ให้แยกชิ้นส่วนเท่าที่ทำได้โดยไม่เสี่ยงบาดเจ็บ แล้วตรวจว่าจุดรับในพื้นที่ยอมรับวัสดุนั้นหรือไม่
ถ่านไฟฉาย หลอดไฟ และภาชนะสารเคมีควรเก็บแยกจากขยะเปียก ใส่กล่องหรือห่อป้องกันตามความเหมาะสม และไม่ทุบหรือเจาะสิ่งของเพื่อให้มีขนาดเล็กลง หากบรรจุภัณฑ์รั่วหรือมีสารตกค้าง ให้หลีกเลี่ยงการสัมผัสโดยตรงและสอบถามหน่วยงานที่รับกำจัด
สุดท้ายตรวจวันและจุดรับขยะของชุมชนหรืออาคาร ขยะรีไซเคิลที่แยกสะอาดอาจมีรอบรับต่างจากขยะทั่วไป ส่วนขยะอันตรายอาจต้องนำไปส่งจุดรวบรวมเฉพาะ การรู้เส้นทางหลังทิ้งช่วยให้การคัดแยกไม่จบเพียงการเปลี่ยนสีถัง
สีถังอาจต่างกันตามพื้นที่
คู่มือแยกขยะในสำนักงานของ กทม. เป็นตัวอย่างระบบหนึ่ง ไม่ควรนำสีจากภาพหรือบทความชุดอื่นไปใช้แทนป้ายของถังที่ตั้งอยู่จริง อาคารและผู้ให้บริการเก็บขนอาจเลือกสี ภาชนะ หรือประเภทขยะไม่เหมือนกัน
สิ่งที่ควรระวังเป็นพิเศษ ได้แก่ ขยะอันตราย เพราะหลายคนคุ้นกับผังสีคนละแบบ แต่แนวทางสำนักงานที่อ้างอิงในบทความนี้ใช้สีส้มสำหรับกลุ่มดังกล่าว หากพบถังสีแดงหรือสีอื่น ให้ตรวจข้อความกำกับก่อนเสมอ ไม่ควรสรุปจากสีอย่างเดียว
เมื่อย้ายบ้านหรือเริ่มคัดแยกในที่ทำงานใหม่ ให้ตรวจประกาศของนิติบุคคล เทศบาล หรือหน่วยงานเก็บขนในพื้นที่ เช่น วันรับขยะและจุดรวบรวมเฉพาะ การยืนยันข้อมูลกับผู้ดูแลช่วยป้องกันการนำขยะไปวางผิดจุด
การคัดแยกยังเชื่อมโยงกับการลดขยะมูลฝอยและการนำทรัพยากรกลับมาใช้ใหม่ อ่านต่อได้จากบทความ พื้นฐานการจัดการขยะมูลฝอย และ ความแตกต่างระหว่างรีไซเคิลกับรียูส เพื่อเลือกวิธีจัดการวัสดุให้เหมาะกับสภาพและจุดรับ
สรุป
แนวทางสำนักงานของ กทม. จับคู่ถังสีเขียวกับขยะอินทรีย์ สีเหลืองกับวัสดุรีไซเคิล สีน้ำเงินกับขยะทั่วไป และสีส้มกับขยะอันตราย การจำแนกตามชนิดขยะและเตรียมของก่อนทิ้งช่วยลดการปนเปื้อนระหว่างกลุ่ม
สีถังไม่ควรใช้แทนฉลาก เพราะแต่ละอาคารหรือพื้นที่อาจกำหนดระบบรับขยะต่างกัน โดยเฉพาะของเสียอันตรายและเศษอาหาร ควรเช็กข้อความบนถังและวิธีเก็บขนของหน่วยงานท้องถิ่นก่อนทิ้ง
เริ่มได้จากการแยกเศษอาหาร วัสดุรีไซเคิล ขยะทั่วไป และของเสียอันตรายออกจากกัน แล้วชวนคนในบ้านหรือที่ทำงานใช้ป้ายกำกับแบบเดียวกัน หากมีวิธีคัดแยกที่ใช้ได้ผลในพื้นที่ สามารถแบ่งปันให้ชุมชนปรับใช้ต่อได้
