ประวัติกรีฑา ประเภทการแข่งขัน และประโยชน์ที่ควรรู้

Key Points

• World Athletics ระบุว่าองค์กรกรีฑาสากลก่อตั้งในปี 1912 และใช้ชื่อ World Athletics ตั้งแต่ปี 2019
• ประเภทลู่มีการวิ่งหลายระยะ วิ่งผลัด และข้ามรั้ว; ประเภทลานมีการกระโดดและการทุ่มหรือขว้าง
• World Athletics ยังจัดหมวดวิ่งถนน เดินแข่งขัน วิ่งข้ามทุ่ง และรายการผสมไว้ในกีฬากรีฑา
• WHO ระบุว่ากิจกรรมทางกายสม่ำเสมอให้ประโยชน์ทั้งร่างกายและจิตใจ แต่การเริ่มฝึกควรเหมาะกับสภาพร่างกาย

กรีฑาไม่ได้หมายถึงการวิ่งรอบสนามอย่างเดียว แต่รวมการแข่งขันที่วัดความเร็ว ความอดทน ระยะกระโดด และระยะทุ่มหรือขว้าง ผู้ชมจึงอาจสับสนเมื่อเห็นรายการวิ่งถนน เดินแข่งขัน หรือวิ่งข้ามทุ่งอยู่ในปฏิทินขององค์กรเดียวกัน

บทความนี้ใช้ข้อมูล World Athletics เพื่อแยกประเภทการแข่งขัน และใช้หน้าประวัติองค์กรสำหรับปีที่ยืนยันได้ ส่วนประโยชน์ต่อสุขภาพอ้างเอกสารองค์การอนามัยโลกเกี่ยวกับกิจกรรมทางกาย ไม่ตีความว่าการแข่งขันหนักเหมาะกับทุกคน

รายการและระยะที่จัดจริงอาจเปลี่ยนตามปีและระดับการแข่งขัน ก่อนฝึกเพื่อแข่งขันหรืออ้างสถิติ ควรตรวจระเบียบของรายการกับ World Athletics อีกครั้ง

กรีฑามีที่มาอย่างไร และ World Athletics คือใคร

World Athletics อธิบายว่าการแข่งขันลักษณะกรีฑามีรากในสมัยโบราณ และพัฒนาหลายรูปแบบต่อเนื่องหลายศตวรรษ จึงไม่ควรยกเหตุการณ์เดียวว่าเป็นวันที่มนุษย์เริ่มวิ่ง กระโดด หรือขว้างแข่งขันเป็นครั้งแรก

องค์กรสากลที่เริ่มในชื่อ International Amateur Athletic Federation หรือ IAAF ก่อตั้งวันที่ 17 กรกฎาคม 1912 ที่กรุงสตอกโฮล์ม โดยผู้แทนจาก 17 สหพันธ์แห่งชาติ หลังการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกในเมืองนั้น หน่วยงานนี้ทำงานเพื่อให้มีกติกา อุปกรณ์ และการรับรองสถิติที่ใช้ร่วมกัน

ชื่อองค์กรเปลี่ยนในปี 2001 เป็น International Association of Athletics Federations และในปี 2019 เป็น World Athletics ดังนั้นเอกสารเก่าอาจเรียก IAAF ส่วนหน้ารายการและกติกาปัจจุบันใช้ชื่อ World Athletics การพูดถึงกรีฑายุคใหม่ควรดูปีและชื่อองค์กรให้ตรงกัน

กรีฑาประเภทลู่มีการแข่งขันแบบใด

ในหมวดการแข่งขันของ World Athletics ประเภทลู่ครอบคลุมวิ่งระยะสั้น เช่น 100, 200 และ 400 เมตร วิ่งระยะกลางหรือไกล และการวิ่งข้ามรั้วหรือสิ่งกีดขวาง แต่ละรายการใช้จังหวะ การวางแผน และความอดทนต่างกัน ไม่ใช่เพียงวิ่งให้เร็วที่สุดตั้งแต่ต้น

การวิ่งผลัดเพิ่มงานเป็นทีม ผู้วิ่งต้องส่งไม้ในเขตที่กติกากำหนด ขณะที่การวิ่งข้ามรั้วต้องรักษาความเร็วและจังหวะผ่านรั้ว การดูรายการเหล่านี้ควรสังเกตทั้งการเคลื่อนที่และข้อกำหนดเฉพาะ มากกว่าดูเวลาเข้าเส้นชัยเพียงตัวเลขเดียว

รายการวิ่งบนลู่ไม่ได้มีระยะเดียวสำหรับทุกวัยและทุกสนาม ตารางในเอกสารเก่าอาจนำระยะเยาวชน รายการในร่ม และรายการกลางแจ้งมาปะปนกัน ผู้ฝึกหรือผู้จัดควรยึดหมวดรายการปัจจุบันและระเบียบการแข่งขันที่เข้าร่วม

กรีฑาประเภทลานและหลายประเภทต่างกันอย่างไร

ประเภทลานแบ่งกลุ่มใหญ่เป็นการกระโดดและการทุ่มหรือขว้าง World Athletics แสดงกระโดดสูง กระโดดค้ำ กระโดดไกล และเขย่งก้าวกระโดด รวมถึงทุ่มน้ำหนัก ขว้างจักร ขว้างค้อน และพุ่งแหลน การวัดผลเป็นระยะหรือความสูงตามกติกาของแต่ละรายการ

ทักษะแต่ละอย่างต่างกันมาก นักกระโดดต้องควบคุมการวิ่งเข้าหาและจังหวะออกตัว ส่วนนักทุ่มหรือขว้างต้องใช้พื้นที่เฉพาะและตรวจความปลอดภัยก่อนปล่อยอุปกรณ์ ภาพสนามทั่วไปจึงไม่ใช่คู่มือวัดระยะหรือจัดตำแหน่งสำหรับแข่งขันจริง

นอกจากนี้ยังมีการแข่งขันหลายประเภท เช่น ทศกรีฑาและสัตตกรีฑา ซึ่งรวมผลงานหลายรายการเป็นคะแนน ผู้ชมควรดูวิธีคิดคะแนนของรายการนั้นจากระเบียบทางการ ไม่เปรียบเทียบระยะทุ่มกับเวลาวิ่งโดยตรง หากสนใจพื้นฐานการเคลื่อนไหวของกีฬาทีม อ่านประวัติฟุตบอลและกติกาพื้นฐานเพื่อเปรียบเทียบ

กรีฑาบนถนน เดิน และวิ่งข้ามทุ่งนับอย่างไร

หมวดกีฬาของ World Athletics แยกวิ่งถนน เช่น ฮาล์ฟมาราธอนและมาราธอน ออกจากการแข่งขันในลู่ เส้นทางถนนมีปัจจัยอย่างสภาพอากาศและการจัดการจราจร จึงต้องดูเส้นทางและระเบียบของผู้จัดก่อนลงแข่ง

การเดินแข่งขันเป็นอีกประเภทที่มีเทคนิคเฉพาะ World Athletics อธิบาย ว่าผู้เดินต้องรักษาการสัมผัสพื้นและเหยียดขานำตามข้อกำหนด จึงไม่ใช่เพียงเดินเร็วแบบออกกำลังกายทั่วไป ระยะที่จัดในแต่ละรายการอาจต่างกันตามปฏิทินและรุ่น

วิ่งข้ามทุ่งใช้เส้นทางธรรมชาติหรือพื้นที่เปิดที่สภาพพื้นต่างจากลู่ การเตรียมรองเท้า การดูเส้นทาง และการปรับความเร็วมีความสำคัญ แต่ไม่ควรอ้างตัวเลขระยะหรือความสูงจากตารางเก่าเป็นมาตรฐานทุกการแข่งขัน

ฝึกกรีฑาให้ได้ประโยชน์และปลอดภัยทำอย่างไร

WHO ระบุว่ากิจกรรมทางกายสม่ำเสมอให้ประโยชน์ต่อสุขภาพกายและใจ รวมถึงช่วยลดความเสี่ยงโรคไม่ติดต่อและอาการวิตกกังวลบางส่วน ข้อความนี้พูดถึงกิจกรรมทางกายโดยรวม ไม่ใช่คำรับรองว่าการฝึกกรีฑาเข้มข้นทุกแบบปลอดภัยหรือรักษาโรคได้

ผู้เริ่มต้นอาจเลือกเดิน วิ่งเบา หรือฝึกทักษะพื้นฐานในพื้นที่ปลอดภัย แล้วเพิ่มภาระตามกำลังของตน การกระโดดและการทุ่มขว้างควรมีพื้นที่ อุปกรณ์ และผู้แนะนำที่เหมาะสม โดยเฉพาะเมื่อต้องใช้อุปกรณ์หนักหรือมีคนอยู่ใกล้

การพัก การดื่มน้ำ และการสังเกตอาการผิดปกติเป็นส่วนหนึ่งของการฝึก หากมีโรคประจำตัว อาการบาดเจ็บ หรือกลับมาฝึกหลังหยุดนาน ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญสุขภาพก่อนเริ่มโปรแกรมหนัก เป้าหมายแรกคือเคลื่อนไหวได้ต่อเนื่องอย่างปลอดภัย ไม่ใช่เร่งทำสถิติ

กรีฑามีหลายทางให้เริ่ม: เลือกรายการที่ชอบ รู้กติกาของรายการ และฝึกให้เหมาะกับร่างกายของตน

สรุป

กรีฑามีประวัติยาวนาน แต่ปีที่ยืนยันได้จากองค์กรสากลในบทความนี้คือการก่อตั้ง IAAF ปี 1912 และการใช้ชื่อ World Athletics ตั้งแต่ปี 2019 การแยกชื่อองค์กรตามช่วงเวลาช่วยไม่ให้ข้อมูลเก่าปะปนกับกติกาปัจจุบัน

ประเภทหลักมีทั้งลู่ ลาน วิ่งถนน เดินแข่งขัน วิ่งข้ามทุ่ง และหลายประเภท รายการย่อยและระยะทางต้องดูประกาศของผู้จัดในปีที่แข่ง โดยเฉพาะข้อมูลจากบทความเก่าที่อาจไม่ตรงกับปฏิทินล่าสุด

ประโยชน์ที่แน่ชัดคือการมีกิจกรรมทางกายอย่างเหมาะสมและสม่ำเสมอ ส่วนการแข่งขันต้องเตรียมทักษะและความปลอดภัยเพิ่มเติม เริ่มจากรูปแบบที่สนใจและค่อยเพิ่มความหนักภายใต้สภาพร่างกายของตน