เช็กรถก่อนเดินทางไกล ดูอะไรบ้างให้ปลอดภัย

Key Points

• ดูคู่มือรถรุ่นที่ใช้ก่อนตรวจหรือเติมของเหลว เพราะตำแหน่งและวิธีตรวจต่างกัน
• ตรวจแรงดันลมยางเมื่อยางเย็นตามค่าที่ผู้ผลิตรถระบุ ไม่ใช้ตัวเลขสูงสุดบนแก้มยางแทน
• ตรวจไฟ ใบปัดน้ำฝน รอยรั่ว และไฟเตือน หากพบความผิดปกติควรให้ช่างประเมินก่อนเดินทาง
• เตรียมคนขับ อุปกรณ์ฉุกเฉิน และช่องทางขอความช่วยเหลือ แม้รถจะเพิ่งเข้าศูนย์มาแล้ว

การเช็กรถก่อนเดินทางไกลไม่ใช่การซ่อมรถเองทั้งคัน แต่เป็นการสังเกตสิ่งที่อาจทำให้มองไม่เห็นทาง รถเสียกลางทาง หรือควบคุมรถได้ไม่ปกติ หากพบความผิดปกติควรแก้ก่อนออกเดินทาง

รถแต่ละรุ่นมีระบบต่างกัน รถบางคันไม่มีน้ำมันพวงมาลัยแบบไฮดรอลิก บางคันไม่มีเกจน้ำมันเกียร์ให้ผู้ใช้ดึงตรวจ และรถไฟฟ้ามีรายการบำรุงรักษาไม่เหมือนรถเครื่องยนต์ จึงไม่ควรนำขั้นตอนจากรถหนึ่งรุ่นไปทำกับทุกคัน

บทความนี้ยึดแนวทาง NHTSA สำหรับการตรวจรถก่อนเดินทาง และเน้นสิ่งที่ผู้ใช้สังเกตได้อย่างปลอดภัย คู่มือเจ้าของรถและช่างที่มีความชำนาญยังเป็นแหล่งหลักสำหรับค่ามาตรฐาน การเติม หรือการซ่อม

เริ่มจากคู่มือรถและสภาพโดยรวม

ก่อนตรวจ ให้จอดรถในที่ปลอดภัย ปิดเครื่องตามขั้นตอนของรถ และเปิดคู่มือหาหัวข้อการตรวจสภาพก่อนเดินทาง คู่มือบอกตำแหน่งชิ้นส่วนและเงื่อนไขการตรวจของรุ่นนั้น การเดาจากภาพรถรุ่นอื่นอาจทำให้ดูผิดจุดหรือทำอันตรายตนเอง

เดินดูรอบรถว่ามีของเหลวรั่วใต้ท้องรถ ยางแบน กระจกแตก หรือชิ้นส่วนหลวมที่มองเห็นได้หรือไม่ จากนั้นสังเกตไฟเตือนบนหน้าปัด หากไฟเตือนสำคัญยังค้างอยู่หรือรถมีอาการผิดปกติ ไม่ควรหวังให้การเดินทางไกลช่วยให้อาการหายไป

ตรวจว่ารถถึงกำหนดบำรุงรักษาหรือมีการเรียกคืนที่เกี่ยวข้องหรือไม่ NHTSA แนะนำให้ตรวจข้อมูลการเรียกคืนก่อนเดินทางในระบบที่ใช้กับรถในสหรัฐฯ สำหรับรถในไทยให้ใช้ช่องทางผู้ผลิตหรือตัวแทนจำหน่ายของรุ่นที่ใช้อยู่

ยางรถต้องดูอะไรบ้าง

ดูยางทุกเส้นว่ามีรอยบวม รอยแตก วัตถุทิ่ม หรือสึกไม่สม่ำเสมอหรือไม่ หากพบความเสียหายให้ผู้เชี่ยวชาญด้านยางตรวจ ไม่สรุปว่าขับต่อได้เพราะยางยังไม่แบน ยางสำรองหรือชุดซ่อมยางที่รถมีควรพร้อมใช้งานตามคู่มือ

ตรวจแรงดันลมยางตอนยางเย็นตามค่าที่ผู้ผลิตรถกำหนด ซึ่งมักระบุในคู่มือและป้ายบริเวณกรอบประตูคนขับ NHTSA อธิบายเรื่องยาง ว่าค่าแรงดันสูงสุดที่ระบุบนแก้มยางเป็นขีดจำกัดที่ยางรับได้ ไม่ใช่แรงดันลมที่ผู้ผลิตรถแนะนำ

หากยางสึกไม่เท่ากันหรือรถดึงไปด้านหนึ่ง อาจมีปัญหาที่ต้องตรวจล้อหรือช่วงล่าง อย่าแก้ด้วยการเพิ่มลมเกินค่ารถกำหนด การตรวจยางก่อนออกทางช่วยให้พบปัญหา แต่ไม่แทนการเปลี่ยนยางที่เสื่อมสภาพ

ไฟ กระจก และใบปัดน้ำฝน

ทดสอบไฟหน้า ไฟท้าย ไฟเบรก ไฟเลี้ยว และไฟฉุกเฉินโดยให้คนช่วยดูหรือใช้วิธีที่ปลอดภัยตามสถานที่จอด หากหลอดหรือระบบใดไม่ทำงาน ควรแก้ก่อนเดินทาง โดยเฉพาะเมื่ออาจต้องขับในที่มืดหรือฝนตก

เช็ดกระจกและกระจกมองข้างให้มองเห็นชัด ดูยางใบปัดว่าฉีก แข็ง หรือปัดแล้วเหลือคราบหรือไม่ NHTSA แนะนำให้เปลี่ยนใบปัดที่ทำงานไม่ดี เพราะฝนเพียงช่วงสั้นก็ทำให้การมองเห็นลดลงมาก

ตรวจน้ำฉีดกระจกตามคู่มือรถ และดูว่าหัวฉีดทำงานหรือไม่ ไม่จำเป็นต้องสรุปว่าอาการฉีดไม่ออกเกิดจากท่อตันเสมอไป หากระบบไม่ทำงานหรือมีกลิ่นไหม้ ให้ช่างตรวจแทนการรื้อสายไฟหรือฟิวส์โดยไม่มีข้อมูลรุ่นรถ

ของเหลวและระบบที่ควรให้ช่างตรวจ

NHTSA แนะนำให้ดูระดับน้ำมันเครื่อง น้ำหล่อเย็น น้ำมันเบรก และของเหลวอื่นที่รถรุ่นนั้นมี แต่ชนิดของของเหลว วิธีอ่านระดับ และเงื่อนไขเครื่องร้อนหรือเย็นต่างกัน ต้องทำตามคู่มือ ไม่ใช่เติมน้ำเปล่าหรือใช้น้ำมันเกียร์ชนิดเดียวกับรถทุกคัน

อย่าเปิดฝาหม้อน้ำหรือระบบหล่อเย็นขณะเครื่องยังร้อน เพราะของเหลวอาจมีแรงดันและลวกได้ หากระดับลดซ้ำ มีคราบรั่ว ไฟอุณหภูมิขึ้น หรือมีควัน ให้หยุดใช้ในที่ปลอดภัยและติดต่อช่าง การเติมทดแทนโดยไม่หาสาเหตุอาจปิดบังปัญหา

เบรก แบตเตอรี่ และระบบพวงมาลัยเป็นเรื่องที่ควรให้ช่างตรวจเมื่อมีเสียง กลิ่น การสั่น การเตือน หรือการทำงานผิดปกติ ไม่ควรเปิดแบตเตอรี่ทุกลูกเพื่อเติมน้ำกลั่น และไม่ควรตรวจน้ำมันเกียร์ด้วยวิธี “สตาร์ตเครื่องแล้วดึงก้าน” โดยเหมารวมรถทุกรุ่น

เตรียมคนขับและอุปกรณ์ฉุกเฉิน

รถพร้อมไม่ได้แปลว่าคนขับพร้อม ควรพักให้เพียงพอ วางแผนจุดพัก และหลีกเลี่ยงการขับเมื่อเหนื่อยหรือมีอาการที่กระทบสมาธิ หากเพิ่งฝึกขับรถเกียร์อัตโนมัติ อาจอ่าน คำแนะนำการขับรถเกียร์อัตโนมัติ และฝึกในสภาพที่เหมาะก่อนเดินทางไกล

เตรียมโทรศัพท์ที่มีแบตและช่องทางขอความช่วยเหลือ ชุดปฐมพยาบาล ไฟฉาย และอุปกรณ์ประจำรถที่ใช้เป็นจริง NHTSA แนะนำชุดอุปกรณ์ฉุกเฉินสำหรับการเดินทาง แต่รายการต้องปรับให้เหมาะกับรถ เส้นทาง และผู้โดยสารของตน

หากรถเสียหรือยางมีปัญหาระหว่างทาง ให้เลือกจุดหยุดที่ปลอดภัย เปิดสัญญาณตามความเหมาะสม และขอความช่วยเหลือเมื่อจำเป็น ไม่เสี่ยงซ่อมในตำแหน่งที่รถคันอื่นอาจชนได้ การตรวจรถช่วยลดโอกาสพบปัญหาแต่ไม่รับประกันว่าไม่มีเหตุฉุกเฉิน

สรุป

การเช็กรถก่อนเดินทางไกลเริ่มจากคู่มือรุ่นรถ สภาพรอบคัน ยาง ไฟ กระจก ใบปัด และของเหลวที่ตรวจได้อย่างปลอดภัย ความผิดปกติควรได้รับการประเมินก่อนออกทาง ไม่ใช่ใช้คำแนะนำทั่วไปแทนขั้นตอนของผู้ผลิต

โดยเฉพาะยางควรใช้แรงดันตามป้ายหรือคู่มือรถ ไม่ใช่ค่าแรงดันสูงสุดบนแก้มยาง ส่วนของเหลวและระบบที่ซับซ้อนต้องใช้ชนิดและวิธีตรวจตามรุ่น ไม่เปิดระบบหล่อเย็นขณะร้อนหรือทำงานกับไฟฟ้าเองโดยไม่ชำนาญ

เตรียมคนขับและอุปกรณ์ขอความช่วยเหลือควบคู่กัน เมื่อรถและคนพร้อม การเดินทางจะมีข้อมูลให้ตัดสินใจมากขึ้น แม้ยังต้องเผื่อรับเหตุที่คาดไม่ถึง