มิกกี้เมาส์: ประวัติวันเปิดตัวและเรื่องจริงเบื้องหลังตัวละคร

Key Points

• Disney ใช้วันที่ 18 พฤศจิกายน 1928 ซึ่ง Steamboat Willie ออกฉาย เป็นวันเกิดของมิกกี้เมาส์
• Plane Crazy เป็นภาพยนตร์มิกกี้ที่สร้างก่อน แต่เมื่อเพิ่มเสียงแล้วจึงออกฉายในปี 1929
• Walt Disney และ Ub Iwerks ร่วมทำภาพยนตร์มิกกี้ยุคแรก; เรื่องชื่อ “Mortimer” มาจากคำบอกเล่าที่ Disney D23 ระบุว่าเป็นตำนาน
• “ครบรอบ 90 ปี” เป็นบริบทของปี 2018 ไม่ใช่คำอธิบายอายุปัจจุบันของตัวละคร

บทความนี้เผยแพร่ครั้งแรกในวันที่ 18 พฤศจิกายน 2018 ซึ่งเป็นวาระครบ 90 ปีของวันเปิดตัวมิกกี้เมาส์ ตัวเลข “90 ปี” จึงบอกช่วงเวลาของบทความเดิม ไม่ใช่อายุที่คงเดิมในทุกปี

เรื่องที่มักสับสนคือ Plane Crazy ถูกสร้างก่อน Steamboat Willie แต่เรื่องหลังออกฉายสู่สาธารณะก่อน Disney ใช้วันฉาย 18 พฤศจิกายน 1928 เป็นวันเกิดของมิกกี้ จึงต้องแยก “สร้างก่อน” ออกจาก “เปิดตัวก่อน”

เราจะย้อนดูข้อมูลจาก Disney D23 เกี่ยวกับผู้สร้าง ชื่อเดิม ลำดับภาพยนตร์ และการเปลี่ยนรูปลักษณ์ พร้อมชี้ว่าข้อความไหนเป็นเรื่องเล่าจากผู้เกี่ยวข้อง และข้อความไหนไม่ควรขยายเป็นข้ออ้างว่าเกิดขึ้น “ครั้งแรกของโลก”

ทำไมปี 2018 จึงเป็นวาระครบ 90 ปี

Disney D23 บันทึกการฉาย Steamboat Willie ว่าภาพยนตร์สั้นเรื่องนี้ออกฉายที่ Colony Theatre ในนิวยอร์กวันที่ 18 พฤศจิกายน 1928 และ Disney ถือวันนั้นเป็นวันเกิดของมิกกี้เมาส์

เมื่อถึงวันที่ 18 พฤศจิกายน 2018 จึงครบ 90 ปีนับจากวันเปิดตัวตามวิธีนับของ Disney บทความฉบับแรกที่ลงในวันนั้นใช้คำว่า “สุขสันต์วันเกิด 90 ปี” ได้ตรงกับวาระ แต่หากนำไปแสดงเป็นหัวเรื่องทั่วไปหลังจากปีนั้น ผู้อ่านอาจเข้าใจผิดว่าอายุยังเป็น 90 ปี

การบอกวันที่ต้นทางทำให้ผู้อ่านคำนวณวาระครบรอบของปีที่กำลังอ่านได้เอง โดยไม่ต้องเปลี่ยนวันเผยแพร่เดิมหรือแก้ประวัติของบทความให้ดูเหมือนเพิ่งเขียนในปีอื่น

วันเกิดที่ใช้ในการประชาสัมพันธ์ตัวละครเป็นวันออกฉาย ไม่ใช่หลักฐานว่าตัวละครถูกคิดขึ้นหรือวาดครั้งแรกในวันเดียวกัน ความแตกต่างนี้สำคัญเมื่ออ่านประวัติภาพยนตร์มิกกี้ยุคแรก

วอลต์ ดิสนีย์กับอับ ไอเวิร์กสสร้างตัวละครอย่างไร

สารานุกรม Disney D23 หน้า Mickey Mouse เล่าว่า Walt Disney คิดแนวตัวละครหนูระหว่างเดินทางโดยรถไฟจากนิวยอร์กไปลอสแอนเจลิส หลังเสียสิทธิ์ควบคุม Oswald the Lucky Rabbit ซึ่งเป็นตัวละครก่อนหน้า

หน้าเดียวกันระบุว่า Walt Disney และ Ub Iwerks เริ่มทำภาพยนตร์มิกกี้ชุดแรกด้วยกัน จึงควรให้เครดิตทั้งสองฝ่าย แทนการย่อว่า Disney วาดและผลิตทุกอย่างด้วยตัวคนเดียว หรืออ้างลักษณะการแต่งกายในภาพต้นแบบโดยไม่มีเอกสารประกอบ

เรื่องชื่อ “Mortimer” ที่ Walt คิดก่อนและ Lillian Disney เสนอให้ใช้ “Mickey” เป็นเรื่องเล่าที่ D23 นำเสนอพร้อมคำว่า “according to legend” เราจึงบอกได้ว่าเป็นเรื่องเล่าที่เผยแพร่กัน แต่ไม่ควรเขียนราวกับมีบันทึกการตั้งชื่อทุกขั้นตอนที่ตรวจได้

ถ้าอยากอ่านต่อเรื่องชีวิตผู้ก่อตั้งสตูดิโอ บทความ ประวัติ Walt Disney เป็นจุดเริ่มต้นได้ แต่ข้อมูลลำดับภาพยนตร์มิกกี้ในบทความนี้ยึด D23 เป็นแหล่งต้นทาง

Plane Crazy สร้างก่อน แต่ Steamboat Willie ฉายก่อน

D23 หน้า Plane Crazy ระบุชัดว่าเป็นภาพยนตร์มิกกี้เรื่องแรกที่สร้าง แต่เป็นเรื่องที่สามที่ออกฉาย หลังเพิ่มเสียงแล้วในปี 1929 ส่วน D23 หน้า Steamboat Willie ระบุว่าเป็นภาพยนตร์มิกกี้เรื่องแรกที่เผยแพร่สู่ผู้ชม

“The first Mickey Mouse cartoon made, but the third one released” — Disney D23 อธิบาย Plane Crazy

การมาของภาพยนตร์เสียงทำให้ทีมเปลี่ยนลำดับงานและออกฉาย Steamboat Willie ก่อน โดย D23 บันทึกว่าเสียงถูกบันทึกให้เข้ากับภาพ การที่เรื่องนี้เด่นด้านเสียงไม่ได้แปลว่าเป็น “การ์ตูนมีเสียงเรื่องแรกของโลก” ตามที่บทความเดิมกล่าวไว้

ความต่างของคำว่า “สร้าง” และ “ออกฉาย” ยังช่วยอธิบายว่าทำไมบางแหล่งเรียก Plane Crazy ว่าเรื่องแรก ขณะที่อีกแหล่งเรียก Steamboat Willie ว่าการเปิดตัว ทั้งสองคำตอบอยู่ร่วมกันได้เมื่อระบุเกณฑ์ให้ชัด

ภาพลักษณ์มิกกี้เปลี่ยนอย่างไรตามยุค

D23 อธิบายว่ามิกกี้ยุคแรกวาดจากรูปทรงวงกลมอย่างเรียบง่าย ลักษณะดังกล่าวช่วยให้ตัวละครมีรูปทรงที่จดจำได้ง่าย แต่รูปร่าง เสื้อผ้า และรายละเอียดบนใบหน้าไม่ได้คงเดิมทุกช่วงเวลา

ในเรื่อง The Pointer ปี 1939 D23 ระบุว่าการออกแบบปรับลำตัวและเพิ่มรูม่านตาเพื่อสื่ออารมณ์มากขึ้น ข้อมูลนี้เป็นตัวอย่างที่ตรวจได้ของการเปลี่ยนงานออกแบบ ไม่ใช่เหตุให้เรียกมิกกี้ทุกยุคว่าเป็นต้นฉบับรูปเดียวกัน

ภายหลังยังมีการทดลองวาดหูให้มีมิติและเปลี่ยนเครื่องแต่งกายบ้าง ภาพที่คนคุ้นในสินค้าหรือสื่อสมัยใหม่จึงอาจต่างจากภาพในภาพยนตร์ปี 1928 การดูปีของภาพหรือผลงานช่วยหลีกเลี่ยงการนำภาพคนละยุคมาอธิบายแทนกัน

ตัวละครของ Disney อีกหลายตัวก็มีภาพจำต่างกันตามผลงาน หากสนใจเลือกชมภาพยนตร์ในเครือ ลองดู รายชื่อหนังดิสนีย์ โดยแยกคำแนะนำการชมออกจากหลักฐานประวัติการสร้างมิกกี้

ตรวจเรื่องเล่ายอดนิยมก่อนแชร์ต่อ

เรื่องราวรถไฟและชื่อ Mortimer น่าสนใจ แต่ D23 ระบุเรื่องชื่อว่าเป็นตำนาน จึงควรใช้คำว่า “มีเรื่องเล่าว่า” แทนคำว่า “พิสูจน์แล้ว” ส่วนวันที่ 18 พฤศจิกายน 1928 และสถานที่ฉายมีบันทึกเฉพาะจาก D23 ที่ตรวจย้อนกลับได้

บทความเดิมยังกล่าวถึงความเห็นของหนังสือพิมพ์และการเป็นการ์ตูนเสียงเรื่องแรกของโลกโดยไม่มีหลักฐานเฉพาะให้ตรวจ บทความฉบับนี้จึงไม่ใช้คำกล่าวนั้น และอธิบายเฉพาะบทบาทของ Steamboat Willie ในการเปิดตัวมิกกี้ต่อผู้ชม

เมื่อเจอคลิปหรือภาพมิกกี้ในสื่อใหม่ ลองถามว่ามาจากภาพยนตร์เรื่องใด ปีไหน และใครเป็นผู้เผยแพร่ เพราะภาพยุคหลังอาจใช้รูปทรงหรือสีต่างจากยุคแรก รายละเอียดเหล่านี้ช่วยให้เล่าเรื่องตัวละครโดยไม่ปนหลายช่วงเข้าด้วยกัน

เรื่องที่มั่นใจได้ที่สุดจากแหล่งที่ใช้คือวันออกฉาย ความต่างระหว่างงานที่สร้างก่อนกับงานที่ฉายก่อน และการร่วมงานของ Walt Disney กับ Ub Iwerks ส่วนเรื่องเล่าที่ไม่มีเอกสารตรงควรเก็บไว้ในฐานะเรื่องเล่า ไม่ใช่ข้อเท็จจริงเด็ดขาด

สรุป

มิกกี้เมาส์มีวันเกิดตามวิธีนับของ Disney คือ 18 พฤศจิกายน 1928 วันฉาย Steamboat Willie ที่นิวยอร์ก วาระครบ 90 ปีจึงเกิดขึ้นในปี 2018 ซึ่งเป็นปีเผยแพร่บทความเดิม

ประวัติยุคแรกต้องแยก Plane Crazy ที่สร้างก่อน ออกจาก Steamboat Willie ที่ออกฉายก่อน และให้เครดิต Walt Disney กับ Ub Iwerks ตามบันทึก D23 รูปลักษณ์ของมิกกี้ก็เปลี่ยนไปตามช่วงเวลาของผลงาน

การอ่านประวัติพร้อมวันที่ แหล่งต้นทาง และคำเตือนว่าอะไรเป็นเรื่องเล่า ทำให้ยังสนุกกับตัวละครได้โดยไม่ส่งต่อข้อมูลผิด โดยเฉพาะข้ออ้างเรื่อง “ครั้งแรกของโลก” หรืออายุที่หยุดอยู่ที่ปี 2018